Nhắc đến những huấn luyện viên hàng đầu của bóng chuyền nữ Trung Quốc, Viên Vĩ Dân, Trần Trung Hòa và Lang Bình là ba cái tên được công nhận rộng rãi. Viên Vĩ Dân là vị HLV bậc "cha đẻ", người mở ra kỳ tích ba lần vô địch liên tiếp của bóng chuyền nữ; Lang Bình hai lần nhận nhiệm vụ lúc nguy nan, dẫn dắt đội bóng đứng trên đỉnh thế giới. Còn Trần Trung Hòa, với thành tích một huy chương vàng và một huy chương đồng qua hai kỳ Olympic, có bảng thành tích cực kỳ thuyết phục và cũng là vị HLV công thần không thể bỏ qua trong lòng người hâm mộ.
Năm 2001, Trần Trung Hòa tiếp quản ghế HLV trưởng đội tuyển bóng chuyền nữ Trung Quốc, mở ra chu kỳ dẫn dắt kéo dài tám năm. Ngay năm đầu tiên nhậm chức, ông đã đưa đội giành chức vô địch Grand Champions Cup, tuyên bố bóng chuyền nữ Trung Quốc trở lại hàng ngũ các đội mạnh thế giới. Tại World Cup 2003, bóng chuyền nữ Trung Quốc vượt qua mọi đối thủ để lên ngôi vô địch, đứng trên đỉnh thế giới lần đầu tiên sau mười bảy năm, đặt nền móng vững chắc cho Olympic Athens.
Olympic Athens 2004 là khoảnh khắc rực rỡ nhất trong sự nghiệp huấn luyện của Trần Trung Hòa. Kỳ Olympic đó quy tụ rất nhiều đối thủ mạnh, Nga, Cuba, Brazil, Ý, Mỹ đều đang ở thời kỳ đỉnh cao. Trong trận chung kết, bóng chuyền nữ Trung Quốc kiên cường lội ngược dòng từ tình thế bị dẫn 0-2, đánh bại Nga để giành huy chương vàng Olympic. Chiến thắng mang tầm sử thi này cũng là một trong những trận đấu kinh điển nhất trong lịch sử bóng chuyền nữ.
Sau chức vô địch tại Athens, Trần Trung Hòa không dừng bước trong việc làm mới đội hình, ông mạnh dạn phát hiện nhân tài mới, Mã Uẩn Văn, Tiết Minh, Từ Vân Lệ, Vương Nhất Mai, Lý Quyên lần lượt được gọi vào đội tuyển quốc gia. Khi đó Từ Vân Lệ còn hứng chịu nhiều hoài nghi từ người hâm mộ, nhưng Trần Trung Hòa vẫn kiên trì trao cho cô cơ hội rèn luyện ở các giải lớn. Về sau, Từ Vân Lệ trưởng thành thành một trong những chủ công giữa hàng đầu trong nước và tiếp tục là trụ cột của đội tuyển quốc gia trong chu kỳ dẫn dắt của Lang Bình sau này. Ngụy Thu Nguyệt cũng được bồi dưỡng trọng điểm dưới thời Trần Trung Hòa và sau này trở thành chuyền hai chủ lực của đội tuyển quốc gia.
Đến Olympic Bắc Kinh 2008, mức độ cạnh tranh còn khủng khiếp hơn cả Athens. Brazil và Nga đang ở đỉnh cao, đội tuyển Mỹ do Lang Bình dẫn dắt, Ý có Aguero, Cuba cũng đón HLV kỳ cựu Antonio trở lại, các đội mạnh cùng nhau tranh hùng. Bóng chuyền nữ Trung Quốc chiến đấu gian khổ suốt giải, đánh bại Nga ở tứ kết, để thua sát nút Brazil ở bán kết và cuối cùng giành huy chương đồng. Giành được huy chương đồng trong cuộc tranh tài khốc liệt ngay trên sân nhà đã là màn thể hiện vượt mức.
Đáng tiếc là sau Olympic Bắc Kinh, Trần Trung Hòa buộc phải rời ghế. So sánh với HLV trưởng Brazil cùng thời là Guimarães, hai người có thời điểm nhậm chức và tuổi tác tương đương nhau; Guimarães dù đứng thứ năm ở Rio, thứ sáu ở Giải vô địch thế giới 2018 và chỉ giành huy chương đồng ở Olympic Paris, vẫn có thể tiếp tục dẫn dắt. Huy chương vàng Olympic vốn dĩ đã đầy bất định, còn bảo vệ ngôi vô địch thì khó như lên trời, vì vậy giá trị của tấm huy chương đồng ở Olympic Bắc Kinh không thể bị đánh giá thấp.
Nhìn lại tám năm dẫn dắt của Trần Trung Hòa, ông không chỉ giành chức vô địch thế giới và huy chương vàng Olympic, mà còn chuẩn bị cho bóng chuyền nữ Trung Quốc cả một lứa nhân tài có thể sử dụng. Lứa cầu thủ này sau khi chia tay ông vẫn tiếp tục tỏa sáng ở đội tuyển quốc gia, gánh vác bóng chuyền nữ qua nhiều chu kỳ tiếp theo.
Nhìn vào hoàn cảnh hiện tại của bóng chuyền nữ, khi so sánh các HLV ở những chu kỳ khác nhau, người hâm mộ cũng cần bình tĩnh hơn. Thể thao đỉnh cao không có người thắng mãi mãi, bóng chuyền nữ Cuba năm xưa từng thống trị làng bóng chuyền thế giới rồi cuối cùng cũng phải đi vào giai đoạn trầm lắng. Dù HLV nào dẫn dắt, thăng trầm cũng là điều bình thường, không thể chỉ dựa vào một hai trận thua mà phủ nhận hoàn toàn.
Cập nhật lúc: 13/10/2026 19:25